Si të publikosh një libër elektronik: udhëzues hap pas hapi

Shkrimi i fjalës së fundit të një dorëshkrimi nuk është fundi i procesit. Për një autor që dëshiron ta botojë librin në format elektronik, aty fillon një fazë tjetër: redaktimi, përgatitja teknike, kopertina, metadata dhe, në fund, publikimi.

Lajmi i mirë është se botimi i një ebook-u nuk kërkon domosdoshmërisht një proces të ndërlikuar. Nëse i ndjek hapat në rendin e duhur, një dorëshkrim mund të kthehet në një libër elektronik profesional dhe të gatshëm për lexuesit.

Ky udhëzues shpjegon procesin nga fillimi në fund.

1. Përfundo dorëshkrimin përpara se të mendosh për formatimin

Gabimi më i zakonshëm është të fillosh formatimin ndërkohë që teksti vazhdon të ndryshojë.

Përpara se të krijosh versionin elektronik, sigurohu që dorëshkrimi të jetë sa më afër formës përfundimtare.

Kontrollo veçanërisht:

• drejtshkrimin dhe pikësimin;
• përsëritjet;
• gabimet në emra, data dhe detaje;
• ndarjen e kapitujve;
• titujt dhe nëntitujt;
• vazhdimësinë e tekstit;
• faqen e titullit dhe informacionin e autorit.

Nëse ke mundësi, lëre tekstin disa ditë pa e lexuar dhe rikthehu tek ai me një sy më kritik. Distanca ndihmon të dallosh probleme që gjatë shkrimit bëhen pothuajse të padukshme.

Një ebook i bukur nuk mund ta shpëtojë një dorëshkrim të paredaktuar.

2. Bëj redaktimin dhe korrekturën

Redaktimi dhe korrektura nuk janë e njëjta gjë.

Redaktimi merret me vetë tekstin: ritmin, qartësinë, strukturën, përsëritjet, logjikën dhe stilin.

Korrektura është kontrolli i fundit: gabime drejtshkrimore, shenja pikësimi, hapësira të tepërta, gabime tipografike dhe probleme të vogla formale.

Në mënyrë ideale, teksti duhet të kalojë nëpër të dyja fazat.

Edhe nëse nuk punon me një redaktor profesionist, mos e publiko versionin e parë të dorëshkrimit vetëm sepse historia ka përfunduar.

Lexuesi nuk e sheh procesin që qëndron pas librit. Ai sheh vetëm produktin përfundimtar.

3. Përgatit strukturën e librit

Një ebook duhet të ketë një strukturë të pastër dhe të parashikueshme.

Në varësi të librit, mund të përfshihen:

• faqja e titullit;
• emri i autorit;
• faqja e të drejtave të autorit;
• dedikimi;
• epigrafi;
• tabela e përmbajtjes;
• kapitujt;
• shënimet;
• falënderimet;
• një shënim për autorin.

Nuk ke nevojë t'i përdorësh të gjitha. Përfshi vetëm ato që kanë kuptim për librin tënd.

Ajo që ka rëndësi është konsistenca.

Nëse kapitulli i parë quhet Kapitulli 1, mos e quaj tjetrin thjesht Dy pa ndonjë arsye stilistike. Nëse përdor tituj kapitujsh, përdori në mënyrë të njëtrajtshme.

4. Mos e trajto ebook-un si një PDF

Ky është një dallim themelor.

Një PDF përpiqet të ruajë një faqe me dimensione fikse. Një ebook, përkundrazi, zakonisht duhet të përshtatet me ekranin dhe preferencat e lexuesit.

Lexuesi mund të ndryshojë:

• madhësinë e shkronjave;
• fontin;
• hapësirën ndërmjet rreshtave;
• madhësinë e ekranit;
• orientimin e pajisjes;
• mënyrën e leximit.

Prandaj, për shumicën e librave me tekst, EPUB është formati më i përshtatshëm.

Në vend që të projektosh çdo faqe si një objekt të pandryshueshëm, duhet të mendosh për strukturën e përmbajtjes.

5. Krijo një EPUB të pastër

EPUB është standardi më i zakonshëm për librat elektronikë.

Në thelb, ai përmban tekstin, strukturën, imazhet, stilizimin dhe metadata-n e librit në një paketë që aplikacionet e leximit mund ta interpretojnë.

Një EPUB i mirë duhet të ketë:

• kapituj të ndarë saktë;
• tituj të strukturuar;
• tabelë përmbajtjeje funksionale;
• paragrafë të pastër;
• imazhe të optimizuara;
• metadata të sakta;
• emrin e autorit;
• titullin e saktë të librit;
• gjuhën e librit.

Mos u përpiq të rikrijosh çdo detaj të faqosjes së një libri të shtypur.

Në ebook, lexueshmëria është më e rëndësishme se kontrolli absolut mbi faqen.

6. Kontrollo librin në më shumë se një ekran

Mos u mjafto me faktin që skedari hapet.

Hape ebook-un dhe kontrolloje.

Nëse është e mundur, shikoje në:

• telefon;
• tablet;
• kompjuter;
• një aplikacion leximi EPUB.

Kontrollo:

• tabelën e përmbajtjes;
• fillimin dhe fundin e kapitujve;
• shkronjat e pjerrëta;
• citimet;
• dialogët;
• hapësirat;
• imazhet;
• lidhjet;
• karakteret shqipe ë dhe ç.

Një problem që nuk duket në kompjuter mund të bëhet shumë i qartë në një ekran të vogël.

7. Përgatit një kopertinë profesionale

Në një librari online, kopertina është shpesh kontakti i parë mes librit dhe lexuesit.

Ajo duhet të funksionojë jo vetëm si imazh i madh, por edhe si miniaturë.

Kjo do të thotë se:

• titulli duhet të lexohet edhe në përmasa të vogla;
• kontrasti duhet të jetë i qartë;
• dizajni duhet të komunikojë zhanrin;
• emri i autorit duhet të jetë i dallueshëm;
• imazhi nuk duhet të mbingarkohet me elemente.

Një roman thriller, një libër me poezi dhe një manual praktik nuk duhet të duken sikur i përkasin të njëjtit zhanër.

Kopertina nuk duhet thjesht të jetë “e bukur”. Ajo duhet t'i japë lexuesit një ide të saktë për llojin e librit që po sheh.

8. Shkruaj përshkrimin e librit

Përshkrimi nuk është përmbledhje e plotë e historisë.

Qëllimi i tij është ta bëjë lexuesin të kuptojë:

1. çfarë lloj libri është;
2. çfarë e bën interesant;
3. pse duhet të vazhdojë ta eksplorojë.

Për një roman, shmang tregimin e të gjithë subjektit.

Për një libër jofiction, shpjego qartë çfarë problemi zgjidh ose çfarë do të mësojë lexuesi.

Një përshkrim i mirë duhet të jetë i qartë, specifik dhe relativisht i shkurtër.

9. Plotëso metadata-n me kujdes

Metadata është informacioni që përshkruan librin.

Ajo mund të përfshijë:

• titullin;
• nëntitullin;
• autorin;
• gjuhën;
• kategorinë;
• fjalët kyçe;
• përshkrimin;
• informacionin e serisë, nëse ka.

Mos e trajto këtë pjesë si një formular administrativ pa rëndësi.

Metadata ndihmon platformat dhe lexuesit të kuptojnë se çfarë është libri dhe kujt mund t'i interesojë.

Përdor fjalë kyçe që lidhen realisht me përmbajtjen. Mos shto terma vetëm sepse mendon se mund të sjellin më shumë klikime.

10. Zgjidh me kujdes emrin e autorit

Përpara publikimit, vendos se me cilin emër dëshiron të paraqitet libri.

Mund të përdorësh:

• emrin tënd;
• një variant të tij;
• iniciale;
• një pseudonim.

Kjo zgjedhje duhet bërë përpara se të krijosh versionin përfundimtar të ebook-ut, sepse emri i autorit mund të përfshihet edhe brenda metadata-s së skedarit EPUB.

Nëse përdor një pseudonim, kontrollo që i njëjti emër të shfaqet në mënyrë konsistente:

• në kopertinë;
• në metadata;
• në faqen e autorit;
• në përshkrimet promocionale.

Konsistenca ndërton identitetin e autorit.

11. Vendos çmimin

Nuk ekziston një çmim universalisht i saktë.

Çmimi duhet të marrë parasysh:

• zhanrin;
• gjatësinë;
• audiencën;
• çmimet e librave të ngjashëm;
• nëse autori është i njohur apo debutues;
• objektivin e botimit.

Çmimi shumë i lartë mund ta bëjë lexuesin të hezitojë. Çmimi tepër i ulët nuk garanton domosdoshmërisht më shumë lexues.

Mos e trajto çmimin si një vendim të përhershëm. Në botimin elektronik ai mund të rishikohet më lehtë se në botimin fizik.

12. Bëj një kontroll të fundit përpara publikimit

Përpara se të shtypësh butonin Publiko, ndalo edhe një herë.

Kontrollo:

• A është titulli i saktë?
• A është emri i autorit ai që dëshiron të përdorësh publikisht?
• A është kopertina versioni përfundimtar?
• A hapet EPUB-i siç duhet?
• A funksionon tabela e përmbajtjes?
• A janë kapitujt në rend?
• A ka gabime në përshkrim?
• A është zgjedhur kategoria e duhur?
• A është çmimi i saktë?

Ky kontroll pesëminutësh mund të shmangë shumë korrigjime pas publikimit.

13. Publikimi nuk është fundi

Një libër i publikuar nuk fillon automatikisht të gjendet nga lexuesit.

Pas publikimit fillon puna e zbulueshmërisë:

• plotëso profilin e autorit;
• prezanto librin në kanalet e tua;
• krijo lidhje të qarta drejt faqes së librit;
• fol për procesin e shkrimit;
• ndërto gradualisht një katalog;
• kujdesu për marrëdhënien me lexuesit.

Për shumë autorë, libri i parë është fillimi i një rruge më të gjatë dhe jo një projekt i vetëm.

Një proces më i thjeshtë se sa duket

Botimi elektronik përfshin shumë hapa, por secili prej tyre ka një qëllim të qartë.

Rruga mund të përmblidhet kështu:

1. përfundo dorëshkrimin;
2. redakto dhe korrigjo tekstin;
3. strukturo librin;
4. krijo EPUB-in;
5. kontrollo skedarin;
6. përgatit kopertinën;
7. plotëso metadata-n;
8. vendos emrin e autorit dhe çmimin;
9. bëj kontrollin final;
10. publiko.

Nuk ke nevojë ta bësh çdo gjë në një ditë.

Por ia vlen ta bësh çdo hap me kujdes.

Një libër elektronik profesional nuk fillon me butonin Publiko. Fillon me një dorëshkrim të përgatitur mirë dhe me një autor që e trajton botimin si pjesë të vetë procesit krijues.